Smart Fortwo

Softip (nazywany też softouch) to pięciobiegowa zautomatyzowana skrzynia manualna — mechanicznie jest to zwykła manualna przekładnia z jednym sprzęgłem suchym, ale zmianę biegów i wciśnięcie sprzęgła wykonuje elektrohydrauliczny siłownik zamiast kierowcy. To najbardziej znana i najczęściej krytykowana cecha Fortwo W451: przy przyspieszaniu skrzynia wykonuje wyraźnie wyczuwalną przerwę w dostawie mocy podczas każdej zmiany biegu ("kiwnięcie" głową do przodu pasażerów jest typowe), a jazda w korkach bywa męcząca. Znacznie poważniejszy problem to przyspieszone zużycie sprzęgła — ponieważ siłownik wciska sprzęgło automatycznie i nie "czuje" go tak jak noga kierowcy w zwykłym aucie, sprzęgło zużywa się szybciej niż w typowej skrzyni manualnej, zwłaszcza przy jeździe w korkach lub pod górę. Objawy zużytego sprzęgła: poślizg przy przyspieszaniu (obroty rosną szybciej niż prędkość), zapach spalonego sprzęgła, coraz dłuższe i bardziej szarpiące zmiany biegów. Siłownik sprzęgła (aktuator) sam w sobie też bywa awaryjny — jego regeneracja lub wymiana wraz z komputerem sterującym skrzynią to koszt 2 500-4 500 PLN, a pełna wymiana sprzęgła z kołem dwumasowym (jeśli dotyczy wariantu) 2 000-3 500 PLN. Przy oględzinach koniecznie przejedź dłuższy odcinek w mieście z częstym ruszaniem i sprawdź, czy skrzynia nie poślizguje się przy mocniejszym przyspieszeniu, a zmiany biegów nie są nadmiernie szarpiące nawet jak na standardy Softip.

Konstrukcja Fortwo opiera się na stalowej klatce bezpieczeństwa Tridion, do której przykręcane są kolorowe panele z tworzywa sztucznego. Same panele nie rdzewieją, ale newralgiczne miejsca to punkty mocowania — śruby, wsporniki i krawędzie stalowej ramy pod plastikowymi elementami, gdzie wilgoć i sól drogowa mogą gromadzić się niezauważone przez lata, bo są zasłonięte przez panel. Typowe ogniska korozji pojawiają się po 8-10 latach eksploatacji przy egzemplarzach jeżdżących zimą. Naprawa punktowa (piaskowanie, zabezpieczenie, ponowny montaż paneli) to koszt 800-2 000 PLN za element w zależności od zakresu. Przy oględzinach zdejmij (lub poproś sprzedającego o zdjęcie) przynajmniej jeden panel boczny i obejrzyj stalową ramę pod spodem pod kątem rdzy, szczególnie przy śrubach mocujących.

Kolorowe panele boczne, zderzaki i elementy dachu wykonane są z tworzywa sztucznego, które z czasem pod wpływem promieniowania UV blaknie i traci pierwotny odcień, zwłaszcza w jaskrawych kolorach (czerwony, żółty, pomarańczowy). Panele mogą też pękać przy uderzeniach — parkowanie w ciasnych miejscach typowych dla małego auta miejskiego sprzyja otarciom i drobnym uszkodzeniom przy próbach wciśnięcia się na miejsce parkingowe. Zaletą konstrukcji Tridion jest to, że panele wymienia się bez lakierowania — pojedynczy panel boczny kosztuje 400-900 PLN plus robocizna montażu 150-300 PLN. Przy oględzinach porównaj odcień poszczególnych paneli między sobą (odbarwienie widoczne jest zwłaszcza przy porównaniu panelu wystawionego na słońce z osłoniętym) i sprawdź, czy wszystkie panele są oryginalne i dobrze spasowane.

Silnik umieszczony z tyłu auta, tuż za kabiną pasażerską, przenosi wibracje bezpośrednio do wnętrza przez poduszki mocujące. Po kilku latach eksploatacji gumowe elementy poduszek silnika twardnieją i pękają, co objawia się nasilonymi wibracjami odczuwalnymi przez fotele i podłogę, zwłaszcza na biegu jałowym, oraz metalicznym stukiem przy gwałtownym ruszaniu lub zwalnianiu. Naprawa: komplet poduszek silnika to koszt 600-1 100 PLN z robocizną. Przy oględzinach usiądź na postoju z włączonym silnikiem i oceń poziom wibracji przenoszonych do wnętrza — nadmierne drgania (więcej niż w innych egzemplarzach tego samego modelu) sygnalizują zużyte poduszki.

Wersja Cabrio ma elektrycznie składany, miękki dach z trzema segmentami (możliwość otwarcia samego przedniego panelu, tylnego okna lub całości). Mechanizm z czasem się rozregulowuje, co objawia się zacinaniem podczas składania/rozkładania lub nierównym domykaniem, a gumowe uszczelki dachu twardnieją i tracą szczelność, prowadząc do przecieków wody do wnętrza przy silnym deszczu. Naprawa: regulacja i smarowanie mechanizmu to koszt 200-400 PLN, wymiana kompletu uszczelek 1 200-2 000 PLN, poważniejsza naprawa silniczka napędu dachu 800-1 500 PLN. Przy oględzinach egzemplarza cabrio koniecznie przetestuj pełne otwarcie i zamknięcie dachu kilka razy oraz sprawdź wnętrze (dywaniki, tapicerkę) pod kątem śladów wilgoci.

Niska, pochylona pozycja przedniej szyby oraz jazda blisko innych pojazdów w mieście sprzyjają odpryskom od kamieni. Ze względu na niszową popularność modelu oryginalna szyba przednia bywa trudniej dostępna i droższa niż w popularnych modelach — czas oczekiwania na zamówienie może wynosić kilka-kilkanaście dni. Naprawa: drobny odprysk da się naprawić za 100-150 PLN, wymiana całej szyby to koszt 900-1 600 PLN wraz z kalibracją czujnika deszczu, jeśli auto go posiada. Przy oględzinach obejrzyj szybę pod kątem odprysków w polu widzenia kierowcy i pęknięć rozchodzących się od krawędzi.

Podnośniki szyb i mechanizm centralnego zamka w Fortwo W451 są znane z podatności na awarie po kilku-kilkunastu latach eksploatacji — silniczki elektryczne i przekładnie zębate z czasem się zużywają, co objawia się wolniejszym, głośniejszym działaniem szyby lub jej całkowitym zatrzymaniem w połowie ruchu. Centralny zamek bywa kapryśny przy niskich temperaturach zimą. Naprawa: wymiana silniczka podnośnika szyby to koszt 350-600 PLN za sztukę, naprawa lub wymiana modułu centralnego zamka 400-800 PLN. Przy oględzinach kilkukrotnie przetestuj obie szyby (kierowcy i pasażera) oraz centralny zamek na wszystkich drzwiach i klapie silnika.

Niewielki akumulator (mniejszy niż w typowym aucie ze względu na ograniczoną przestrzeń) w połączeniu z częstym, sporadycznym użytkowaniem typowym dla drugiego auta w rodzinie sprzyja szybszemu rozładowaniu i skróceniu żywotności akumulatora. W wersjach z systemem MHD wymagany jest specjalny akumulator AGM odporny na częste cykle ładowania/rozładowania przy funkcji start-stop — zwykły akumulator zamiennik zużywa się w takim aucie znacznie szybciej. Naprawa: standardowy akumulator to koszt 300-500 PLN, akumulator AGM do wersji MHD 500-800 PLN. Przy oględzinach sprawdź datę produkcji akumulatora (naklejka na obudowie) i poproś o rozruch silnika na zimno.

Mimo niewielkiej masy auta krótki rozstaw osi (1,87 m) i twarde zawieszenie sprawiają, że łożyska kół, tuleje wahaczy i drążki kierownicze pracują w trudniejszych warunkach niż w typowym, dłuższym aucie miejskim — każda nierówność jest przenoszona bardziej bezpośrednio. Po 100 000-140 000 km typowe są stuki przy przejeżdżaniu progów zwalniających i dziur, a łożyska kół zaczynają wyć przy większych prędkościach. Naprawa: łożysko koła to koszt 250-450 PLN za sztukę z robocizną, komplet tulei wahaczy 800-1 400 PLN. Przy jeździe próbnej posłuchaj wycia łożysk przy prędkości powyżej 60 km/h i sprawdź na podnośniku luzy w zawieszeniu.

Krótki rozstaw osi i mała średnica kół sprawiają, że kierowcy Fortwo często parkują bardzo blisko krawężnika (auto zmieszcza się w miejscach niedostępnych dla większych aut), co prowadzi do częstszych otarć i uszkodzeń felg aluminiowych niż w typowym samochodzie. Naprawa: renowacja jednej felgi (piaskowanie, prostowanie, lakierowanie) to koszt 150-300 PLN, wymiana uszkodzonej felgi na zamiennik 400-700 PLN. Przy oględzinach obejrzyj wszystkie cztery felgi pod kątem otarć, wgnieceń i pęknięć, szczególnie na wewnętrznej krawędzi obręczy.

Elektryczne wspomaganie kierownicy (EPS) oraz opcjonalne czujniki parkowania z czasem bywają podatne na błędy sterownika, objawiające się ciężką pracą kierownicy przy niskich prędkościach lub fałszywymi alarmami czujników parkowania. Naprawa: reset i aktualizacja oprogramowania sterownika EPS to koszt 200-350 PLN, wymiana modułu w poważniejszych przypadkach 800-1 500 PLN, wymiana pojedynczego czujnika parkowania 150-250 PLN. Przy oględzinach sprawdź, czy kierownica pracuje płynnie na postoju i przy niskiej prędkości oraz czy czujniki parkowania (jeśli auto je ma) nie generują fałszywych sygnałów dźwiękowych.

Niewielka masa auta sprzyja długiej żywotności klocków hamulcowych przy normalnej eksploatacji, ale wiele egzemplarzy Fortwo jeździ sporadycznie (drugie auto w rodzinie, użytkowanie tylko latem) — długie postoje sprzyjają korozji powierzchni tarcz hamulcowych, co objawia się chrobotem przy pierwszym hamowaniu po dłuższym postoju. Naprawa: komplet klocków i tarcz przednich to koszt 500-800 PLN z robocizną. Przy oględzinach sprawdź grubość tarcz oraz przetestuj hamulce podczas jazdy próbnej pod kątem bicia lub wibracji kierownicy przy hamowaniu.

Ze względu na umieszczenie silnika z tyłu przewody chłodnicy prowadzone są przez całą długość auta do chłodnicy z przodu, co zwiększa liczbę połączeń i punktów potencjalnego przecieku. Po kilku-kilkunastu latach eksploatacji gumowe przewody i plastikowy zbiorniczek wyrównawczy stają się kruche i pękają, szczególnie w okolicach złączek. Objawy: spadający poziom płynu chłodzącego, para spod auta, wzrost temperatury silnika na wskaźniku. Naprawa: wymiana pękniętego przewodu to koszt 200-450 PLN, zbiorniczek wyrównawczy 250-400 PLN, w przypadku zaniedbania i przegrzania silnika koszty mogą być znacznie wyższe. Przy oględzinach sprawdź poziom i czystość płynu chłodzącego oraz poszukaj śladów wycieków pod całą długością pojazdu, nie tylko z przodu przy chłodnicy.

Po dużym przebiegu (150+ tys. km) uszczelniacz tylnego wału korbowego, umieszczony blisko sprzęgła (ze względu na konstrukcję z silnikiem z tyłu i skrzynią bezpośrednio za nim), zaczyna przeciekać. Objawy: plamy oleju pod tylną częścią auta, zapach spalonego oleju przy kontakcie ze sprzęgłem, w skrajnych przypadkach poślizg sprzęgła zaolejonego wyciekającym olejem. Naprawa: wymiana uszczelniacza wymaga demontażu skrzyni biegów, koszt robocizny wraz z częścią to 1 200-2 000 PLN — przy okazji warto rozważyć wymianę sprzęgła, jeśli zostało zaolejone. Przy oględzinach sprawdź podłoże pod zaparkowanym autem pod kątem świeżych plam oleju.